Anasayfa DENİZ CANLILARI Süngerler

Süngerler

Süngerler – Porifera

Süngerler (Porifera), (Latince, porus (delik) ve fere (taşımak)tan); su diplerinde, kayalar, hayvan kabukları veya zemin üzerine yapışarak yaşayan basit yapılı canlıları kapsayan omurgasız hayvanlardır.

Anatomileri

Parlak sarı, turuncu, kırmızımtrak, siyah ve menekşe renkli olabilirler. Belli bir şekilleri yoktur. Vazo, kadeh, torba, boru, çalı gibi muntazam olmayan kümeler meydana getirirler. Hakiki doku ve organları yoktur. Duyu, sinir ve hareketi sağlayan hücreleri bulunmadığından yapıştıkları zeminlerde sabit yaşarlar. Hayvanlardan çok bitki hissini verirler. Boyları birkaç milimetreden, 3 metreye kadar değişir. Büyük çoğunluğu sıcak denizlerde yaşar. Çok azı tatlı sularda bulunur. Bir sünger zemine yapışan kapalı bir kısımla vücut boşluğuna açılan oskulum denen bir açıklıktan ibarettir. Yanlarda da suyun girip çıkmasını sağlayan delikler/porlar vardır. Bu delikli yapıdan dolayı süngerlere porifera denir. Küçük ağız vazifesini gören yan deliklerden giren su, vücut boşluğunu dolaştıktan sonra, oskulumdan tekrar dışarı atılır.

Vücut yapıları iç ve dış olmak üzere iki tabakadan meydana gelir. Aralarında dış deriden oluşan mezenşim adı verilen jelatinsi bir ara tabaka da vardır. İskelet ya basit bir iğne, ya da ışınsal uzantılı birçok iğneden meydana gelir. Silisyum veya CaCO3 bileşimlidir. Süngerlerin iskelet elemanları bu kısımdan meydana gelir. Destek vazifesini gören iskelet sistemi; kalker, silis veya keratin bileşiminden hasıl olan iskelet iğneleris pikül ve spongin denilen proteinli bir maddeden ibarettir. Spongin maddesi, spikülleribir ağ gibi örerek iskelet sistemini meydana getirir. Bazı süngerlerde iskeletteki spiküller tamamen kaybolarak destek maddesi olarak yalnız spongin kalır. Bu tür süngerler temizlendikten sonra, halk arasında temizlik süngeri olarak kullanılır. İskeletsiz olan pek az sünger vardır. Sünger olarak bildiğimiz kısım aslında hayvanın yumuşak kısımlarından ayrılmış iskeletinden başka bir şey değildir. Suyu emdiğinde şişme özelliği vardır. Plastik süngerlerden önce daha çok kullanılanlar doğal süngerlerdir.

Çoğalmaları
Süngerler eşeyli ve eşeysiz olarak iki şekilde ürerler. Eşeyli çoğalmada mezenşimatik tabaka içinde yumurta ve spermatozoitler meydana gelir. Her iki çeşit üreme hücresi de aynı veya ayrı ayrı hayvanlarda bulunabilir. Döllenme vücut içinde olur. Yan deliklerden suyla giren spermatozoonlar göçmen hücreler tarafından taşınarak yumurtayı döllerler. Eşeysiz üreme vücudun yanlarında olan tomurcuklarla meydana gelir. Tomurcuk ana hayvandan ayrılarak yeni bir sünger hasıl eder. Ayrılmadığı takdirde sünger kolonisi meydana gelmiş olur. Tatlı su süngerlerinde sert iklimlere karşı gemula denen bir üreme şekli görülür. Sonbahara doğru mezenşim tabakası içinde toplu iğne başı iriliğinde renkli kürecikler meydana gelir. Bunlar bol besinli embriyonal hücrelerdir. Gemula denen bu küreler dış taraftan iki katlı bir spongin zarla çevrilir. Ana hayvan öldükten sonra, bunlar çok soğuklarda dahi hayatını sürdürürler. İlkbaharda gemula içindeki üreme hücreleri etrafındaki zarın deliklerinden çıkarak yeni süngerleri meydana getirirler.

Kauçuk Süngeri Chondrosia reniformis
Dalışlarda sık karşılaştığımız sünger türlerindendir. Renkleri koyu kahverengiden kirli beyaza kadar değişir. dir. Aydınlık yerlerde koyu, ışığın az olduğu yerlerde açık renklidir.  Karanlık yerleri daha çok severler. Akdeniz ve Ege bölgesinde 30 mt.ye kadar görülebilirler. Porlarından suyu süzerek beslenirler. Vücutları böbrek şekline benzer, bir veya birkaçı bir araya gelerek de bulunabilirler. Kabuk kalınlığı 4 cm kadardır. Kabuklarındaki sert, kauçukumsu yapı nedeni ile adlandırılırlar. Başlıca özelliği süngerlerin iskeletini oluşturan spongin liflerden olmamasıdır.

Sünger Axinella cannabina
Renkleri sarı ile turuncu arasında değişir. Yaşam alanları kumluk alanlarda 30 mt.den aşağıdadır. Vücutları genellik ile dallı yapıdadır ve dallar taraklı ve çıkıntılıdır. 30 cm.ye kadar uzayabilirler. Beslenmeleri porlar vasıtası ile olur.

 Sünger Axinella verrucosa
Renkleri sarı ile turuncu arasında değişir. Yaşam alanları daha çok kayalık sert zeminlerdir. Akdeniz ve Ege Denizi’nde 10 mt.den sonra görülebilir. En belirgin özellikleri uzaktan çalıya benzemeleridir. Dalları taraksız ve genelde düzdür. Boyları 20-30 cm arasında olmak ile birlikte 100 cm.e kadar büyüyebilirler. En önemli özelliklerinden birisi akıntısız sularda bile kendileri akıntı oluşturarak porları vasıtası ile beslenebilirler. Suyun içindeki planktonlar, mikro organizmalar ve organik maddeler ile beslenirler.

Sünger Axinella sp
Renkleri sarı ile kızıl arasında değişir. Turuncu olanlarına da rastlanır. Yaşam alanları daha çok kayalık sert zeminlerde 10 mt.den derin bölgelerdedir. Akdeniz ve Ege Denizi’nde sıkça bulunurlar. Düzgün yüzeyli ve az sayı dalları vardır ve 60 cm.ye kadar çıkabilir. Dalların yanında kısa çıkıntılar bulunur ve boşaltım delikleri yıldız şeklindedir. Ve diğer süngerlerden bu şekilde ayırt edilir. Suyun içindeki planktonlar, mikro organizmalar ve organik maddeler ile beslenirler.

Sünger Crambe crambe
Renkleri turuncu ve kırmızı adasında değişir. Akdeniz ve Ege Denizi’nde en fazla 25 mt.ye kadar yaşarlar. En sık olarak 5-15 mt. arasında görülürler. Genellikler gölge yerlerde çıkıntıların altında bulunurlar. Görüntüleri duvarı kaplamış halı veya kabuğa benzer. Vücut yükseklikleri 1 cm. civarındadır. Suyun içindeki planktonlar, mikro organizmalar ve organik maddeler ile beslenirler.

Sünger Agelas oroides
Renkleri sarı-turuncu karışımıdır. Akdeniz ve Ege Denizi’nde sert zeminlerde yaşarlar. Sığ sularda nadiren görülmek ile birlikte genellik ile 30mt.nin altında yaşarlar. Boyları yaklaşık 10 cm.i bulur. Vücut yüzeyleri hemen hemen pürüzsüzdür ve çok sayıda yumrulardan oluşur. Suyun içindeki planktonlar, mikro organizmalar ve organik maddeler ile beslenirler.

Sünger Petrosia ficiformis
Renkleri kahverenginin tonlarıdır. Akdeniz ve Ege Denizi’nde sert zeminlerde, kayaların üzerinde veya çatlaklarda bulunur. Çğunluk ile 5 mt.den daha derinlerde görülür. Vücutları kalın bir kabuk görünümündedir. Genellik ile benekli deniz tavşanları (Peltodoris atromaculata) yüzeylerinde bulunur. Deniz tavşanının bu sünger ile beslendiği düşünülmektedir. Suyun içindeki planktonlar, mikro organizmalar ve organik maddeler ile beslenirler. 

Filkulağı Sünger Spongia agaricina
Renkleri genellik ile kahverengi ve tonlarıdır. Siyah olanlarına da rastlanır. Akdeniz ve Ege Denizi’nde 4-80 mt arasında rastlanabilir. Organik tortu içeren toprakların üzerinde yaşarlar. Vücutları çok çeşitli şekilde olabilir. Vücut çapları 50 cm. civarıdır, 1 mt.ye kadar çıkabilir. Banyo süngeri benzeri bir yapısı vardır. Kendi ağırlığının 50 katı kadar su tutabilir. Ticari değeri nedeni ile toplanmaktadır. Suyun içindeki planktonlar, mikro organizmalar ve organik maddeler ile beslenirler. 

Siyah Sünger Ircinia muscarum
Renkleri genellik ile siyah olmak ile birlikte koyu kahverengi de görülebilir. Üzerlerinde yeşil veya beyaz renkli algler(yosun) görülebilir. Akdeniz ve Ege Denizi’nde sert zeminlerde değişik derinliklerde yaşarlar. İri ve biçimsiz gövdeleri ortalama 50 cm.dir. bu süngerler kayaların üzerinde bir başlık gibi görünür. Suyun içindeki planktonlar, mikro organizmalar ve organik maddeler ile beslenirler.

Sünger Verongia aerophoba
Renkleri canlı sarıdır. Akdeniz ve Ege Denizi’nde sert zeminlerde ve sığ sularda yaşarlar. Boyları 20 cm. civarında ve 60 cm çapında koloniler halinde yaşarlar. Birkaç birey bir arada tabandan birbirlerine bağlı olarak yaşarlar. Prları silindirlerin uç kısımlarında ve belirgin olarak görülebilir. Yaralandıklarında veya yüzeye çıkartıldıklarında renkleri mavimsi yeşile dönüp bozulur. Günde yaklaşık 1000 litreye yakın su süzen bu süngerler, suyun temizlenmesinde çok önemlidirler. Suyun içindeki planktonlar, mikro organizmalar ve organik maddeler ile beslenirler.

KATEGORİDEKİ DİĞER YAZILAR